•  
      منبع خبر : 1006
      تعداد بازدید: 447
      کد: 120756
      تاریخ انتشار:
      ۱۳۹۵/۱۲/۰۷

      ضرورت بازنگری مفهوم عدالت در نگاه به برنامه توسعه حریم کلانشهر مشهد
      عاطفه حسنی

      این سکونتگاههای پیش-شهری شده که عموماً علاوه بر ساکنان اولیه خود پذیرای خانوارهایی هستند که جریان اقتصاد زمین آنها را از شهر بیرون رانده، بطور جدی نیازمند تغییر در انگاره‌های برنامه‌ریزانه و مدیریت شهری هستند.
      ضرورت بازنگری مفهوم عدالت در نگاه به برنامه توسعه حریم کلانشهر مشهد

      روند تحقق تمایلات شهرگرایانه که از توسعه کلانشهرها ناشی می‌شود عموماً، تظاهرات و نشانه‌های خود را از طریق برنامه‌ریزی کاربرد زمین و مشکلات توسعه‌ای ناشی از آن نشان می‌دهد، هزینه گزافی که بر دوش بسیاری جوامع ضعیف‌تر پیرامون به شکل تضییع فرصت به فعلیت رسانیدن پتانسیل‌های توسعه اراضی به شکل متناسب در خود محل بر آنها تحمیل می‌شود از جمله عواقب این امر است.
      در حال حاضر تلاش همه اراضی در اغلب این سکونتگاهها معطوف بر این است که در شمول حالت شهری قرار گیرند. این مسئله ریشه در کمبودها و احساس نیاز به توسعه مسکن، زیرساخت‌ها و تسهیلات شهری دارد که سابق بر این به عنوان وضعیت مطلوب(استاندارد) توسط دولت و اقدامات بخش عمومی و بدون توجه جدی به خواست مردم در محدوده شهری محقق شده است. به عنوان نتیجه این وضعیت، اغلب تجارب شهری در برنامه‌ریزی و سیستم‌های مدیریت به ایجاد سد و ممانعت از دستیابی این جوامع کوچک به شهر منتهی شده است. این فرایندی شایع است که اغلب و مکرراّ منجر به ایجاد جهش‌های مجزا از روند و اصول توسعه، در ادوار گسترش شهر (توسعه اندامواره) اغلب کلانشهرها می‌شود. متروپول‌ها به عنوان بارزترین مثال، اغلب در دوره‌های چند ساله این گسترش‌های ناگهانی را که نرخ رشدهای پیش‌بینی شده را بی مصرف ساخته، تجربه کرده‌اند.
      جوامع ضعیف‌تر که تا امروز به دقت بیرون از لبه‌ها و مرزها نگه داشته شده‌اند، در حاشیه روند توسعه روزافزون شهرهای رو به رشد قرار گرفته‌اند تا اینکه شهر در جریان رشد خود آنها را ببلعد یا برای مواضع و اهداف خود به زمین‌های اطراف که متعلق به این جوامع است نیاز پیدا کند. در این‌صورت مردم این سکونتگاهها در اراضی خودشان غریبه و نیازمند اصلاحی الگوی توسعه تشخیص داده خواهند شد. مهاجر پذیری زیاد و نرخ روزافزون آن در این سکونتگاهها مهم‌ترین عامل برآمده از آثار گسترش شهر اصلی است، در این حالت قطب توسعه یافته یا در حال توسعه به سادگی بر مشکلات مهاجران و آثار و تبعات پدیده‌های شهری شدن متمرکز شده و دست به اعمال کنترل بر توسعه انسانی و کالبدی در این جوامع می‌زند.
      شکل غالب سکنی گزیدن در اراضی پیرامون شهرها و تزاید تراکم در نواحی ساخته شده‌ قبلی، ساخت و ساز و شیوه تقسیم اراضی تابع عرف محل و غیرقانونی بوده که خود به سبب بیرون ماندن از سازوکارهای مالیاتی و نظارتی مشوق تمایلات برای بهره‌برداری از این زمین‌هاست. در نتیجه، در آینده شمار زیادی از این ساکنان حقوات مالکانه‌ خود را در جریان تعویض الگوی توسعه توسط دولت از دست می‌دهند. در پایان خانه‌های آبا و اجدادی بسیاری از ساکنان اولیه این سکونتگاهها توسط فرآیند شهری‌سازی تصرف می‌شود و باقی مانده دچار انحطاط شده و تبدیل به محلات نامطلوب و گتوهای شهری می‌شود.
      این مسایل روشن می‌سازد باید به دنبال یافتن سناریوهایی باشیم که برای جوامع فقیر پیرامون شهر آثار نامطلوب را بهبود بخشیده و جهت تغییرات را معکوس نماید. در گذار از این مرحله تلاش برای قبولاندن هنجارها و نیز ایجاد امتیازات و دسترسی برای زمین‌ها بر اساس صلاحدیدهای مدیریتی – که البته اثبات آنها نیز مشکل است – پاسخگو نبوده و بایستی زمینه برای تحول گام به گام با پرهیز از نادیده گرفتن حقوق و البته تلاش برای تحقق عدالت به مثابه قاعده فقهی (من له الغنم فعلیه الغرم)-هرکس که سود برای اوست همانا ضرر هم برای اوست – صورت پذیرد.
      برخورداری از سیاست‌های جدید در خصوص سرمایه‌گذاری که بتواند توسعه گران را جلب کند و در برابر آن ایجاد ابعاد جدیدی که بورس بازی زمین، تغییر کاربری و جریانات توسعه‌ای نیازمند تملک قهری اراضی را متاثر سازد؛ به جای ممانعت از تلاش جوامع ضعیفتر برای پیوستن به شهر و مبارزه با ایجاد سکونتگاههای پراکنده و خودرویی که مایلند خود را به شبکه زیرساختهای شهری به ویژه حمل و نقل نزدیک و متصل نمایند، یک الزام است.
      این سکونتگاههای پیش-شهری شده که عموماً علاوه بر ساکنان اولیه خود پذیرای خانوارهایی هستند که جریان اقتصاد زمین آنها را از شهر بیرون رانده، بطور جدی نیازمند تغییر در انگاره‌های برنامه‌ریزانه و مدیریت شهری هستند تا به سمت دستیابی به شاخصهای پایداری، برابری، عدالت و انصاف در دستیابی به امکان توسعه زمین برای ساکنین جوامع ضعیفتر و سکونتگاههای پیرامون شهر(حریم) حرکت کنند.

      *کارشناس مسئول طرح جامع – نهاد مطالعات و برنامه ریزی توسعه و عمران شهر مشهد
       

      تعداد بازدید: 447
      نام:
      پست الکترونیک:
      شرح نظر:
       
      ارزیابی
      ارزیابی این مورد:
      0 0
      آیا این مطلب را می پسندید؟ بله خیر
    • تبلیغات

        


 

کلیه حقوق این سایت متعلق به مدیریت روابط عمومی و بین الملل شهرداری مشهد بوده و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع غیر مجاز می باشد
طراحی و پشتیبانی فنی: سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد .