سه شنبه, ۰۶ مهر ۱۴۰۰ ۰۸:۲۰ ۱۰۳
طبقه بندی:
  • یادداشت
  • انتخاب سردبیر
  • محرم و صفر 1400
چچ
2K/Zgdin2Lkg2YXZgtiv2LMg2LjYsdmB2YrYqiDYutmG2Yog2LPYsdmF2KfZitmHINin2KzYqtmF2KfYudmKINiv2LEg2KrYp9ix2YrYriDZhdi52KfYtdixINin2YrYsdin2YY=

دفاع مقدس ظرفیت غنی سرمایه اجتماعی در تاریخ معاصر ایران

دفاع مقدس رویدادی بی نظیر، چندبعدی و یگانه در تاریخ معاصر ایران است. واقعه ای که هم خود از ظرفیت و توان سرمایه اجتماعی دوران خویش بهره برد و هم پس از پایان جنگ به مؤلفه و ظرفیتی غنی و فوق العاده برای تقویت سرمایه اجتماعی بدل شود.

به طور کلی مفهوم «سرمایه» از جمله مفاهیمی است که در جهان انسانی مورد توجه بوده و مبتنی بر عقاید و دیدگاه­ های گوناگون بدان پداخته شده است. به طور کلی سرمایه را می ­توان داشته­ های یک ملت در نظر گرفت که زمینه ­ساز تحقق آرمان­ ها ایشان خواهد بود. اما مفهوم سرمایه در عرصه­ های گوناگونی به کار رفته و معنی یافته است.شاید نزدیک­ترین معنایی که از سرمایه در ذهن متبادر می شود، حوزه اقتصاد باشد که در این حالت سرمایه مفهومی اقتصادی به خود خواهد گرفت و منابع و داشته­ های مادی مبنای دریافت معنای سرمایه می شوند. اما حقیقت این است که در کنار مفهوم سرمایه اقتصادی انواع دیگری از سرمایه نیز در جامعه انسانی وجود دارد که آن گونه که باید وشاید به آن ها پرداخته نشده است. سرمایه اجتماعی یکی از بنیادین­ ترین و مبنایی ­ترین انواع سرمایه است که دیگر انواع سرمایه زیستی به آن وابسته هستند. سرمایه اجتماعی حاصل و برآمده ارتباط و تعاملات اجتماعی افراد با یکدیگر است که در نهایت در سایه یک تفکر مرکز و مشترک ارزش­ها و مفاهیمی ویژه همان جمع را خواهند ساخت. مجموع دستاوردهای به دست آمده از ارتباط این گروه با یکدیگر را می­توان سرمایه اجتماعی نامید. بنابراین می ­توان این گونه گفت که سرمایه اجتماعی قوام دهنده جامعه بوده و در امتداد یافتن هر جامعه به ویژه با کوشش برای حفظ ارزش ­های آن جامعه تاثیر بسزایی دارد. سرمایه اجتماعی یک محرک قدرتمند و جدی برای تحرک ­بخشی به اجتماعی شدن و پویایی بیش از پیش جامعه محسوب می شود. سرمایه اجتماعی در اثر درهم تنیدگی روابط اجتماعی ایجاد شده اما این مزیت مهم را دارد که می­ توان با سیاست­گذاری و مدیریت ارزش­ ها بر غنا و کارآیی آن افزود. بر این مبنا می­توان گفت هر جامعه نیازمند وجود چنین سرمایه­ای برای حفظ خود است و تصمیم ­گیران فرهنگی باید توجه ویژه­ای به این حوزه داشته باشند. به عبارت دیگر سرمایه اجتماعی مفهومی است که قابلیت کنترل و جهت ­دهی را دارد.

جالب آن جا است که سرمایه اجتماعی از ظرفیتی برخوردار است که حتی در شرایطی که توازن فعالیت و دیگر انوع سرمایه برقرار نیست می ­تواند شرایط را اصلاح کرده و بهبود بخشد. به عنوان مثال در شرایطی که کمبود سرمایه­های مادی و اقتصادی می ­تواند منجر به بروز بحران­ ها در اشکال گوناگون شود؛می ­توان با بهره بردن از گنجینه غنی­ تر سرمایه­ های از بحران­ ها و آسیب­ ها عبور کرد. ارزشها و هنجارهای مشترک و با اهمیت موجود نیز چنانچه ذکر شد خود تار و پود این سرمایه هستند و این مسئله تاکید بیشتر بر حفظ و کنترل ارزش­ها را دارای اهمیت می­ کند.

پس می­توان نتیجه گرفت که سرمایه اجتماعی موهبتی انکارناپذیر است که با توجه به ارتباط گسترده و جدی با اعضای سازنده جامعه می­ تواند روشی فوق ­العاده برای انجام امور برنامه­ریزی شده توسط مدیران و اندیشمندان باشد. با وجود برخی تفاوت نگاه­ها در این زمینه می­ توان گفت که بهره بردن از رویدادها و مسائل کلان و مورد اشتراک اعضای جامعه می ­تواند در صورت طرح و ترویج درست در جامعه، موجی از امیدواری و همراهی را بیافریند. با قطعیت و بدون تردید می ­توان از دفاع مقدس به عنوان یکی از مؤلفه ­های سازنده سرمایه اجتماعی اختصاصی جمهوری اسلامی نام برد.

دفاع مقدس رویدادی بی­نظیر، چندبعدی و یگانه در تاریخ معاصر ایران است. واقع ه­ای که هم خود از ظرفیت و توان سرمایه اجتماعی دوران خویش بهره برد و هم پس از پایان جنگ به مؤلفه و ظرفیتی غنی و فوق­ العاده برای تقویت سرمایه اجتماعی بدل شود. سرمایه اجتماعی در دوران جنگ هم­دلی و غیرت و همکاری مشترک همه مردم ایران را از هر نژاد و حتی دینی برای مقابله با دشمن و حفظ کیان ایران فراهم آورد. مؤلفه ­های ارزشمند دفاع مقدس همچون ایثار، وطن ­پرستی، ولایت ­مداری و... چنانچه حفظ و فراوری شده و در اختیار مردم قرار گرفته و در پیوندهای میان آن ها جاری شود در پویایی و تعالی جامعه مؤثر خواهد بود. فرهنگ دفاع مقدس اگر به جزیی از منظومه پیچیده سرمایه اجتماعی معاصر تبدیل شود زمینه کمال را فراهم آورده و شگفتی ­هایی بی ­مانند را فراهم می ­آورد.الگو شدن دفاع مقدس با هدف انتقال ارزش­ ها به نسل­ های بعد نیازمند درک درست فرهنگی و مدیریتی منطقی باشد.

آشکار است که شهرها در زیست امروز مهم­ترین فضای بروز و ظهور این مسائل هستند. در واقع سرمایه اجتماعی مناسب خود مبنایی برای ارتقای زندگی شهروندان خواهد بود. بنابراین مدیریت شهری می ­تواند با شناخت درست مؤلفه­ های فرهنگی به ویژه مؤلفه­ های دفاع مقدس به الگوی مناسب برآمده از این فرهنگ برای ارتقای زیست شهروندان دست یابد. بنا نهادن و ارتقای سرمایه اجتماعی شهری با بهره بردن از ارزش­های فرهنگ دفاع مقدس فرصتی بی­ بدیل برای مدیریت شهری به حساب می­آید. از این رو مناسبت­ هایی چون هفته دفاع مقدس و آثار ماندگار این حماسه، فرصتی مغتنم برای الگوسازی و ارتقای فرهنگ شهر و شهری می ­باشد.

لیلی رحمانی طوسی-سردبیر

آدرس کوتاه شده: