پنجشنبه, ۱۱ آذر ۱۴۰۰ ۱۱:۰۶
طبقه بندی:
  • یادداشت
  • انتخاب سردبیر
چچ
2KrZiNiz2LnZhyDYtNmH2LEg2K/YsSDar9ix2Ygg2KjZh9ix2Ycg2q/Zitix2Yog2KfYsiDYuNix2YHZitiqINmH2YXZhyDYp9mB2LHYp9ivINis2KfZhdi52Yc=

به مناسبت روز جهانی معلولان مطرح شد؛

توسعه شهر در گرو بهره گیری از ظرفیت همه افراد جامعه

موتور محرکه اصلی توسعه شهری، شهروندان یا همان نیروی انسانی فعال در شهرها هستند. همه گروه ­ها و اجزای شهری در شکل ­گیری شهر و کیفیت زندگی شهری مؤثر واقع می ­شوند. در میان گروه ­های فعال در جامعه بر اساس نقش ­های تقسیم شده برخی مؤثرتر بوده و برخی دیگر تاثیر کمتری دارند، اما تعامل نظام ­مند و منطقی همه این گروه ­ها در کنار یکدیگر منطق توسعه شهری را خواهد ساخت.

شهر و شهروند دو مفهوم به هم وابسته و پیوسته هستند که چگونگی ارتباط و تعامل آن­ها با یکدیگر نقشی اساسی در پویایی و ارتقای شهرها دارد. کالبد یکی از اساسی­ترین عناصری است که شهرها بر اساس آن فهم و دریافت می ­شوند. کالبد با وجود آن که بستر فیزیکی زیست شهری محسوب می شود؛ اما ضمن آن که خود از جامعه انسانی تاثیر و شکل می­ پذیرد به شکل بسیار جدی بر شیوه و رویکرد تعاملات انسانی شهروندان نیز تاثیرگذار خواهد بود. یکی از مهم­ترین وظایف مدیریت شهری توجه به فرایندهای مدیریت و هدایت فضاهای کالبدی در جهت تحقق اهداف و سیاست­ های کلان است. چه آن که تا زمانی که کالبدهای شهری مبتنی بر نیاز و در راستای ماموریت ­ها و الگوهای کلان توسعه شکل نگیرد،‌ مسیر حرکت شهر نیز اصلاح نخواهد شد و حتی ممکن است بیشترین انحراف را نیز از اهداف اولیه پیدا کند.

اما در کنار کالبد موتور محرکه اصلی توسعه شهری، شهروندان یا همان نیروی انسانی فعال در شهرها هستند. همه گروه ­ها و اجزای شهری در شکل­ گیری شهر و کیفیت زندگی شهری مؤثر واقع می­ شوند. در میان گروه ­های فعال در جامعه بر اساس نقش­های تقسیم شده برخی مؤثرتر بوده و برخی دیگر تاثیر کمتری دارند، اما تعامل نظام­ مند و منطقی همه این گروه ­ها در کنار یکدیگر منطق توسعه شهری را خواهد ساخت.

به جز نقش ­های فعال ساختاری که شهروندان در جهت رشد شهر به طور خوداگاه و ناخودآگاه ایفا می­­ کنند، همه ایشان نیز نقشی مدنی در بالندگی شهر خویش دارند. زنان، کودکان، دانش­ آموزان، کسبه و امثال این موارد به عنوان افرادی که شبکه ارتباطی شهری را می­سازند در ایجاد تصویر نهایی و واقعی از شهر بسیار مؤثر هستند. این بدان معنی است که نیروی انسانی ظرفیتی اساسی در وضعیت نهایی شهری است و نادیده گرفتن قدرت مدنی و نوع رفتار شهروندان نه تنها از رشد جلوگیری خواهد کرد بلکه آسیب­ های ماندگاری را نیز به همراه خواهد آورد.

در فضاهای جمعیتی از جمله میان شهروندان به دلیل شرایط طبیعی زیست انسانی برخی افراد با معلولیت­هایی متولد شده و یا در اثر حوادث و رویدادهایی دچار برخی معلولیت­ های جسمی می شوند که ظاهرا عملکرد آنها را دچار اختلال می­ کند. این بخش از جامعه که در بسیاری از موارد از استعدادهایی ویژه و اختصاصی نیز برخوردار هستند به دلیل معلولیت­ جسمی خویش و ناخوانی کالبد و فضای شهری با شرایط ایشان عملا از گردونه ایفای نقش شهروندی خویش خارج می­ شوند. این امر نه تنها در زندگی فردی این افراد مصائبی را به وجود خواهد آورد که حق دسترسی و بهره بردن از امکانات شهری را نیز از آنها می گیرد و همزمان باعث می ­­شود که شهر نتواند از نقش و توانمندی ­های این افراد در ارتقای خویش بهره برد. اختلال در حضور فعال و پویای معلولان در فعالیت ­های شهری موجب می­شود که ظرفیت مدنی آن­ها نادیده گرفته شده و ضمن به هم ریختن منظومه توسعه، ده ­ها آسیب زیستی و روحی نیز برای این قشر به وجود آید.

مدیریت هوشمند شهری باید ضمن اعتقاد و توجه به این که این گروه از شهروندان نیز جزء مهمی از ظرفیت انسانی شهرها هستند نسبت به بهسازی و طراحی کالبد شهری متناسب با نیازهای ایشان برنامه ­ریزی کند. مناسب­ سازی امکانات شهری برای معلولان تنها خدمت و رفع نیازهای این گروه نیست، بلکه در واقع زمینه بهره بردن از استعداد این گروه در جهت منافع کلان شهر و شهروندان خواهد بود.

بر این اساس دو اقدام در این حوزه را باید مد نظر قرار داد. نخست این که در طراحی شهری جدید نسبت به این گروه حساس بود و آنها را به عنوان یکی از مخاطبان اصلی در نظر گرفت و کالبد را به گونه ­ای طراحی کرد که این افراد نیز بتوانند از همه فضاهای شهری به راحتی بهره برند. گام دوم درباره اماکن و معابری است که از قبل ساخته شده است. در مورد این موارد باید با بهره بردن از برترین فناوری­ های روز نسبت به بهسازی و مناسب سازی با شرایط معلولان اقدام کرد.

شهرداری مشهد با کلان الگوی «جهان شهر برکت و کرامت» و مبتنی بر آموزه­های دینی این اصل را سرلوجه کار خویش قرارداده و کوشش می­کند تا ضمن رعایت حقوق این بخش جامعه، زمینه حضور پویای اجتماعی معلولان و بهره بردن از ظرفیت شان در جهت ارتقای شهر را فراهم آورد.

لیلی رحمانی طوسی-سردبیر

آدرس کوتاه شده:
No Cache
Gt: 1.3131920496623
Qt: 0.92251539230347